Η διπλή εικόνα που προκύπτει από τις τελευταίες δημοσκοπήσεις στα κατεχόμενα αποτυπώνει μια βαθιά πολιτική και κοινωνική αντίθεση.
Από τη μια πλευρά, η τουρκική εταιρεία Genar δίνει στον Ερσίν Τατάρ μικρό προβάδισμα (41,8%) έναντι του Τουφάν Ερχιουρμάν (40,1%), καταγράφοντας ισχυρή πλειοψηφία υπέρ της λύσης δύο κρατών (58,9% έναντι 41,1% υπέρ της ομοσπονδίας).
Από την άλλη, η έρευνα του Κέντρου Μελετών Μετανάστευσης, Ταυτότητας και Δικαιωμάτων (CMIRS)δείχνει την αντίστροφη εικόνα, με τον Ερχιουρμάν να προηγείται καθαρά και το Ρεπουμπλικανικό Τουρκικό Κόμμα (ΡΤΚ) να κυριαρχεί στο πολιτικό πεδίο.
Σύμφωνα με τα ευρήματα του CMIRS, ο Ερχιουρμάν συγκεντρώνει 50,4% έναντι 40,6% του Τατάρ, δηλαδή διαφορά δέκα ποσοστιαίων μονάδων, που του επιτρέπει “εκλογή” από τον πρώτο γύρο των «προεδρικών εκλογών» της 19ης Οκτωβρίου.
Παράλληλα, σε υποθετικό σενάριο «βουλευτικών εκλογών», το ΡΤΚ καταγράφει 42,25%, το Κόμμα Εθνικής Ενότητας (ΚΕΕ) 34,21%, ενώ τα μικρότερα κόμματα, όπως το Κόμμα Αναγέννησης (ΚΑ) και το Δημοκρατικό Κόμμα (ΔΚ), κυμαίνονται γύρω στο 4%. Εφόσον επαληθευτούν αυτά τα ποσοστά, το ΡΤΚ θα μπορούσε να σχηματίσει “αυτοδύναμη κυβέρνηση”, κάτι που δεν έχει συμβεί από τις αρχές της δεκαετίας του 2000.
Οι δύο δημοσκοπήσεις δεν αντικρούονται απλώς μεθοδολογικά. Αντικατοπτρίζουν δύο διαφορετικές οπτικές για την ταυτότητα και την πορεία της τουρκοκυπριακής κοινότητας.
Η Genar, με έδρα την Κωνσταντινούπολη, προσεγγίζει το πολιτικό κλίμα με οπτική πλήρως εναρμονισμένη με τη ρητορική της Άγκυρας: επιμονή στη λύση δύο κρατών, στρατιωτική παρουσία στο νησί και ανάδειξη της “γεωπολιτικής σημασίας” της «τδβκ» για την Τουρκία. Δεν είναι τυχαίο ότι ο πρόεδρος της εταιρείας, Ιχσάν Ακτάς, μιλώντας στο πρακτορείο Ανατολή, έκανε λόγο για “δυτικούς ιμπεριαλιστές” και συνέδεσε το Κυπριακό με την κρίση στη Μέση Ανατολή, παρουσιάζοντας τη σχέση Τουρκίας–Τουρκοκυπρίων ως ζήτημα “ασφάλειας”.
Αντίθετα, το CMIRS, που δραστηριοποιείται στα κατεχόμενα, καταγράφει πιο τοπική δυναμική: κοινωνική δυσαρέσκεια απέναντι στην ακρίβεια, την ανεργία και την εξάρτηση από την Άγκυρα. Ο Ερχιουρμάν εμφανίζεται να κεφαλαιοποιεί την κόπωση της κοινωνίας, προτείνοντας επιστροφή στη μετριοπάθεια και αναζήτηση λύσης μέσω ομοσπονδίας.
Η διαφορά των δέκα ποσοστιαίων μονάδων υπέρ του Ερχιουρμάν υποδηλώνει ρήγμα ανάμεσα στην πολιτική επιρροή της Άγκυρας και το αίσθημα της τουρκοκυπριακής κοινωνίας. Το ΡΤΚ εμφανίζεται να διευρύνει τη βάση του και να εδραιώνεται ως ηγεμονική δύναμη, την ώρα που το ΚΕΕ και ο Τατάρ χάνουν έδαφος σε κρίσιμες επαρχίες, όπως η Κερύνεια και η Αμμόχωστος.
Επιπτώσεις για το Κυπριακό
Η ενδεχόμενη “εκλογή” Ερχιουρμάν θα μπορούσε να μεταβάλει την πολιτική ατζέντα στα κατεχόμενα και να αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον για επανέναρξη συνομιλιών στο Κυπριακό. Ο ίδιος έχει ήδη δηλώσει ότι θα επιδιώξει «συνάντηση με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη με θεσμικές εγγυήσεις», υπονοώντας την ανάγκη επιστροφής σε διαδικασία διαλόγου με πρακτικογράφους και διαφάνεια.
Για τη Λευκωσία, μια ενδεχόμενη νίκη Ερχιουρμάν συνιστά ευκαιρία αλλά και πρόκληση. Ευκαιρία, γιατί μπορεί να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο επαφής με μετριοπαθή ηγεσία· πρόκληση, γιατί η όποια κινητικότητα θα πρέπει να διαχειριστεί την παρουσία της Άγκυρας και το ενδεχόμενο αντιδράσεων από σκληρούς κύκλους στα κατεχόμενα.
Οι δημοσκοπήσεις των τελευταίων ημερών δείχνουν μια τουρκοκυπριακή κοινότητα διχασμένη ανάμεσα στην εθνικιστική σταθερότητα και την πολιτική ανανέωση.
Ανεξάρτητα από το ποια εκδοχή αποδειχθεί ακριβέστερη, η 19η Οκτωβρίου θα αποτελέσει βαρόμετρο για τις σχέσεις Άγκυρας–κατεχομένων και για τη δυνατότητα επιστροφής του Κυπριακού στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με νέα δεδομένα.
